بازنشستگی پایان کار نیست آغاز مسئولیتهای تازه اجتماعی
رضا جغتایی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «پیام جغتای»؛ اظهار کرد: با احتساب دوران دانشسرا ۳۰ سال در عرصه تعلیم و تربیت خدمت کردهام متولد اول مهر ۱۳۵۲ در روستای محمدآبادگفت هستم و در سال ۱۳۹۹ بازنشسته شدم در آن سالها پس از دوره راهنمایی دانشآموزان وارد دبیرستان میشدند و رشتهای با عنوان دانشسرای مقدماتی وجود داشت که آزمون خاص خود را داشت و چهار سال تحصیل در آن نیز جزو سنوات خدمت در آموزشوپرورش محسوب میشد.
سالهای خدمت در جوین و دشواریهای معلمی در روستا
وی با اشاره به سالهای ابتدایی خدمت خود در شهرستان جغتای افزود: نخستین سالهای خدمتم در جوین سپری شد و وقتی امروز به آن دوران نگاه میکنم میبینم بهترین خاطراتم مربوط به همان سالهاست آن زمان شرایط زندگی و خدمت در روستاها با امروز تفاوت زیادی داشت امکانات رفتوآمد امروزی برای معلمان و دانشآموزان وجود نداشت و اگر معلمی در روستاهای دورتر خدمت میکرد ناچار بود در همان محل ساکن شود جادهها نیز مانند امروز مناسب نبود و مسیر جوین تا سبزوار در بسیاری از بخشها خاکی بود.
جغتایی ادامه داد: در آن سالها هم وضعیت عمومی مردم متفاوت بود و هم امکانات حملونقل عمومی و خصوصی بهسختی در دسترس قرار داشت به همین دلیل رفتوآمدها معمولاً به اول هفته و آخر هفته محدود میشد با این حال حضور در چنین مناطقی انسان را با فرهنگهای تازه مردمی جدید و تجربههای اجتماعی متفاوت روبهرو میکرد تقریباً هر سال در روستایی تازه حضور پیدا میکردم و با همکاران، دانشآموزان، زبانها و فرهنگهای متنوعی آشنا میشدم این تفاوتهای فرهنگی اگرچه چالشهایی ایجاد میکرد اما شیرینیهای خاص خود را هم داشت.
معلم الگوی مؤثر برای نسل امروز و آینده
این فرهنگی بازنشسته با تأکید بر جایگاه معلم در جامعه بیان کرد: معلم مؤثرترین الگو برای نسل خود و نسل آینده است هر دانشآموز و حتی افرادی بیرون از مدرسه به دلیل روحیه الگوپذیری از معلم تأثیر میگیرند یک معلم میتواند با احساس رضایت شغلی در دانشآموز و جامعه امیدآفرینی کند و آنان را به درسخواندن تشویق کند زیرا دانشآموز در همان سنین نخست بهویژه در دوره ابتدایی آینده خود را در معلم میبیند و او را فردی موفق تصور میکند.
وی افزود: اگر معلم احساس رضایت شغلی نداشته باشد ممکن است دانشآموزان را به سمتی سوق دهد که به درسخواندن علاقهای نشان ندهند و بهجای ادامه تحصیل زودتر بهدنبال شغل آزاد بروند این در حالی است که ترک تحصیل و ادامه ندادن آموزش بهمعنای بازماندن انسان از رشد همراهی با جامعه و بهرهمندی از تحولات روز دنیاست در مقابل وقتی معلم احساس رضایت شغلی داشته باشد و جامعه و دانشآموزان را به سوی آیندهای روشن هدایت کند دانشآموز از او الگو میگیرد و جامعه نیز در مسیر رشد پیشرفت و سوادآموزی بیشتر قرار میگیرد.
بازنشستگی آغاز مسئولیتهای تازه اجتماعی
جغتایی درباره دوران بازنشستگی نیز گفت: دوران بازنشستگی معمولاً همزمان با میانسالی و کهنسالی است و برخلاف تصور برخی افراد که گمان میکنند بازنشستگی بهمعنای آسودگی خیال از کار و مسئولیت است در عمل مسئولیتهای بیشتری بر دوش انسان قرار میگیرد در زمان اشتغال دیگران میدانند فرد در ساعت مشخصی باید در مدرسه یا محل کار حاضر باشد و پس از بازگشت نیز خسته است اما وقتی بازنشسته میشود توقع خانواده، فامیل، همسایهها، آشنایان و هممحلهایها از او بیشتر میشود و انتظار دارند در کارهای مختلف همراهی کند.
وی ادامه داد: این همراهی میتواند از امور روزمره و خانوادگی تا حضور در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی را دربر بگیرد به همین دلیل بازنشستگی را نباید پایان مسئولیت دانست بلکه باید آن را مرحلهای تازه از نقشآفرینی اجتماعی تلقی کرد.
نقش خانواده در حفظ کرامت بازنشستگان
این فرهنگی بازنشسته کانون گرم خانواده را یکی از مهمترین تکیهگاههای دوران بازنشستگی دانست و افزود: اگرچه بسیاری از بازنشستگان در سالهای آغازین این دوره هنوز از توان و تحرک مناسبی برخوردارند اما با افزایش سن نقش خانواده اهمیت بیشتری پیدا میکند.
جغتایی ادامه داد: منظور از خانواده در اینجا بیشتر نسل دوم و سوم یعنی فرزندان و نوههاست زیرا فرد بازنشسته و همسر او بهمرور پا به سن میگذارند و این نسلهای بعدی هستند که میتوانند با مراعات حال آنان حفظ احترام، تکریم در مراسم و قرار دادن بازنشسته در جایگاه رأس خانواده احساس خرسندی، سرافرازی و مسئولیت را در او تقویت کنند.
وی گفت: اگر بازنشسته در محیط خانواده همچنان مورد احترام و مشورت باشد احساس میکند هنوز در جایگاه اثرگذار خود قرار دارد و همین مسئله باعث میشود از حس کنار گذاشته شدن فاصله بگیرد و با انگیزه بیشتری در مسائل خانوادگی و اجتماعی حضور داشته باشد.
جامعه ایرانی و تکریم معلمان بازنشسته
جغتایی در پاسخ به این پرسش که جامعه تا چه اندازه توانسته جایگاه و شأن بازنشستگان بهویژه معلمان بازنشسته را حفظ و تکریم کند اظهار داشت: در جامعه ایرانی مردم در این زمینه نقش خود را بهخوبی ایفا کردهاند در ابعاد مختلف بازنشستگان مورد مراعات و احترام قرار میگیرند و حتی برای حضور در مؤسسات مردمنهاد مشاوره در امور مختلف و حل مشکلات اجتماعی به آنان مراجعه میشود گاهی برای حل اختلافات مشاوره در معاملات ،مشاوره ازدواج و مسائل شغلی به بازنشستگان رجوع میشود و همین مسئله موجب میشود آنان احساس کرامت و بزرگی کنند و خود را تکیهگاهی برای جامعه بدانند.
وی افزود: این احترام تنها به موارد رسمی محدود نیست بلکه در روابط روزمره اجتماعی نیز دیده میشود؛ از صف نانوایی گرفته تا دیگر موقعیتهای اجتماعی مردم با احترام با بازنشستگان سخن میگویند و مراعات حال آنان را میکنند حتی گاهی ممکن است فرد بازنشسته خطا یا اشتباهی داشته باشد اما جامعه به احترام حرمت و جایگاه او از کنار آن با بزرگواری عبور میکند.
دغدغه فرهنگی؛ مهمترین مسئولیت دوران بازنشستگی
این معلم بازنشسته مهمترین دغدغه یک بازنشسته را دغدغه فرهنگی جامعه دانست و تصریح کرد: بازنشسته معمولاً در سنی قرار دارد که بسیاری از دغدغههای اولیه زندگی مانند شغل، مسکن و وسیله نقلیه را تا حدی پشت سر گذاشته و در حد توان و بضاعت خود به ثباتی نسبی رسیده است از همین رو یکی از مهمترین دغدغههای او باید دغدغه فرهنگی جامعه باشد.
وی افزود: امروز تهدیدهای فرهنگی متعددی متوجه جامعه است و فرهنگ غرب تلاش میکند ارزشها و سبک زندگی جامعه ما را تحت تأثیر قرار دهد به همین دلیل بازنشستگان میتوانند در عرصههایی مانند جهاد تبیین، روشنگری و پاسداشت فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی نقشآفرینی کنند تا جامعه به سمت آسیبهای فرهنگی کشیده نشود.
جغتایی خاطرنشان کرد: یک بازنشسته علاوه بر دغدغه جامعه باید به آینده خود و آخرتش نیز بیندیشد انسان تا پیش از این بخش بزرگی از کارهای دنیوی خود را انجام داده و اکنون باید به این فکر کند که چه توشهای برای آخرت خود فرستاده و چگونه میتواند با اعمال، رفتار، مسئولیتپذیری و خدماتی که ارائه میدهد گامی برای سرنوشت معنوی خود بردارد.
چرا تکریم بازنشستگان برای جامعه اهمیت دارد؟
وی با اشاره به اهمیت تکریم بازنشستگان در خانواده و جامعه گفت: احترام به بازنشسته از این جهت اهمیت دارد که دیگران نیز روزی به همین سن و سال خواهند رسید وقتی در یک جامعه به بازنشسته احترام گذاشته میشود این رفتار در خانواده و اجتماع بازتاب پیدا میکند. احترامگذاشتن به دیگران در نهایت به بازگشت احترام در همان جامعه منجر میشود.
این فرهنگی بازنشسته افزود: وقتی بازنشسته در یک جامعه تکریم میشود آن جامعه و آن خانواده از امنیت، آسایش و امید بیشتری برخوردار میشوند و شاغلان جوانان و حتی دانشآموزان آینده خود را در چنین تصویری میبینند و آرزو میکنند در سالهای بعد با همین شأن و احترام زندگی کنند به همین دلیل تکریم بازنشستگان تنها موجب دلگرمی آنان نمیشود بلکه به افزایش امید به زندگی نیز کمک میکند.
توصیه به نسل جوان و فرهنگیان شاغل
جغتایی در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به نسل جوان و نیروهای شاغل اظهار کرد: نسل جوان امروز بهویژه کودکان و نوجوانان نسلی هوشمند هستند اما تجربه سالهای خدمت نشان میدهد انسان در سالهای بازنشستگی گاه با حسرت به گذشته نگاه میکند و با خود میگوید میتوانستم کارهای بیشتری انجام دهم از همین رو شاغلان باید توجه داشته باشند که تنها به ساعات کار اداری و وظایف معمول بسنده نکنند.
وی افزود: خدماتی که انسان خارج از برنامه رسمی در ایام تعطیل، در مراجعات اضافی و با نیت خیر انجام میدهد زمینه سرافرازی آینده او را فراهم میکند و سبب میشود در سالهای بازنشستگی کمتر دچار حسرت و افسوس شود همانطور که انسان در مسائل مالی گاه حسرت میخورد که اگر سالها قبل سرمایهگذاری خاصی انجام داده بود امروز سود بیشتری نصیبش میشد در بعد اجتماعی نیز باید چنین نگاهی داشت.
جوانی و دوران اشتغال، زمان توان، انرژی و فرصت بیشتر برای خدمت به جامعه و تربیت نسل آینده است.
راههای حفظ شور و نشاط در دوران بازنشستگی
این معلم بازنشسته مشارکت در گروههای اجتماعی، انجمنهای مردمنهاد، مؤسسات خیریه و فعالیتهای عامالمنفعه را از مهمترین راههای حفظ شور و نشاط در دوران بازنشستگی دانست و گفت: همانطور که امروز بسیاری از همکاران ما در شوراهای اسلامی و فعالیتهای اجتماعی حضور دارند و با وجود سن بالاتر، از نشاط و سرزندگی بیشتری برخوردارند، دلیل این پویایی آن است که مدام در حال فعالیت و ارتباط با مردم هستند. وقتی انسان میبیند میتواند مشکلی را حل کند، در درون خود احساس شور و نشاط میکند.
وی ادامه داد: برای حفظ نشاط در این سن و سال، نباید برچسب بازنشستگی را بر پیشانی خود زد و از کار و مسئولیت فاصله گرفت. هرچند در محیطهای روستایی، کار و فعالیت شخصی بهخودیخود وجود دارد، اما آنچه بر تکریم، ارزش و رضایت یک بازنشسته میافزاید، حضور در امور عامالمنفعه و یاری رساندن به دیگران است؛ حضوری که هم رضایت شخصی را بهدنبال دارد و هم رضایت جامعه را فراهم میکند.
ضرورت بهروز بودن معلمان و استفاده از تجربه بازنشستگان
جغتایی در توصیه به معلمان شاغل نیز بیان کرد: معلمان باید همواره علم خود را بهروز نگه دارند هرچند معلمان جدید غالباً با توجه به اقتضائات نسل هوشمند از امکانات بهروز بهره میبرند اما همچنان لازم است به مطالعه، پژوهش و آشنایی با مطالب نوین توجه جدی داشته باشند و یافتههای تازه را به دانشآموزان منتقل کنند.
وی تأکید کرد: معلمان نباید از کار خسته شوند و باید برای مسئولیت خود ارزش قائل باشند و زمان بیشتری برای آن اختصاص دهند تا آثار و نتایج بهتری را در جامعه مشاهده کنند از سوی دیگر جامعه و نسل شاغل امروز نیز باید از تجربه چندینساله بازنشستگان استفاده کنند زیرا حضور بازنشستگان در هر جمع و فعالیتی به اعتبار آن مجموعه میافزاید و میتواند مسیر پیشبرد امور را هموارتر کند.
وی در پایان گفت: اگر بازنشستهای برای حل مشکلات کمک به مؤسسات مردمنهاد یا انجام کارهای عامالمنفعه پیشقدم میشود جامعه باید او را یاری کند و در کنار او قرار گیرد چرا که اعتماد و اطمینانی که جامعه نسبت به بازنشستگان بهویژه معلمان دارد سرمایهای ارزشمند برای پیشرفت امور اجتماعی و فرهنگی است.
انتهای خبر/
خبرنگار: مبینا محمدآبادی/نویدیان
